Γιατί οι Έλληνες αγαπούν πάντα την αιγυπτιακή μυθολογία

Η Ελλάδα έχει το δικό της πάνθεο, τα δικά της έπη και περισσότερα αρχαία μνημεία απ' όσα θα ονειρευόταν οποιαδήποτε άλλη χώρα. Γι' αυτό ίσως φαίνεται παράξενο πόσο συχνά το ελληνικό κοινό ερωτεύεται τους θεούς ενός άλλου πολιτισμού. Ο Άνουβις, ο Ρα, η Ίσις και οι φαραώ εμφανίζονται με εντυπωσιακή συχνότητα στα ελληνικά σινεμά, στις οθόνες των Ελλήνων gamers και στα ελληνικά βιβλιοπωλεία. Η γοητεία αυτή δεν είναι περαστική μόδα. Είναι μια σχέση που μετρά πάνω από δυόμισι χιλιάδες χρόνια.

Γνωστοποίηση: το άρθρο μπορεί να περιέχει εμπορικούς συνδέσμους. Αν εγγραφείτε μέσω αυτών, ενδέχεται να λάβουμε προμήθεια χωρίς επιπλέον κόστος για εσάς.

Μια σχέση παλαιότερη από τα περισσότερα έθνη

Οι Έλληνες έγραφαν για την Αίγυπτο πολύ πριν από οποιονδήποτε άλλο στην Ευρώπη. Ο Ηρόδοτος αφιέρωσε ολόκληρο βιβλίο των Ιστοριών του στη χώρα τον 5ο αιώνα π.Χ., θαυμάζοντας τον Νείλο, τις πυραμίδες και την αρχαιότητα των Αιγυπτίων ιερέων, που ισχυρίζονταν ότι τα αρχεία τους πήγαιναν χιλιάδες χρόνια πίσω. Για στοχαστές από τον Σόλωνα μέχρι τον Πυθαγόρα λεγόταν ότι ταξίδεψαν εκεί για να μάθουν.

Οι Έλληνες δεν παρατηρούσαν απλώς την αιγυπτιακή θρησκεία, τη μετέφραζαν στη δική τους. Ο Θωθ ταυτίστηκε με τον Ερμή, ο Άμμων με τον Δία, και όταν ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε στο μαντείο του Άμμωνος Διός στην όαση Σίουα, η συνάντηση των δύο κόσμων έγινε επίσημη. Ο Αλέξανδρος ίδρυσε την Αλεξάνδρεια το 331 π.Χ., και για σχεδόν τρεις αιώνες οι Πτολεμαίοι, μια μακεδονική ελληνική δυναστεία, κυβέρνησαν την Αίγυπτο ως φαραώ. Δημιούργησαν μάλιστα έναν νέο θεό, τον Σέραπι, που συνδύαζε αιγυπτιακά και ελληνικά χαρακτηριστικά ώστε να τον λατρεύουν και οι δύο πληθυσμοί.

Η επιρροή κινήθηκε και αντίστροφα. Η λατρεία της Ίσιδας εξαπλώθηκε σε όλο τον ελληνικό κόσμο, και όποιος επισκεφθεί το αρχαίο Δίον, στους πρόποδες του Ολύμπου, μπορεί ακόμη να περπατήσει σε ιερό αφιερωμένο σε εκείνη, στη σκιά του βουνού των Ολύμπιων θεών.

Η Αλεξάνδρεια δεν έφυγε ποτέ από την ελληνική μνήμη

Ο σύγχρονος δεσμός είναι εξίσου προσωπικός. Για γενιές, μια μεγάλη ελληνική κοινότητα, οι Αιγυπτιώτες, ζούσε στην Αλεξάνδρεια, στο Κάιρο και στις πόλεις του Δέλτα του Νείλου, με επιχειρήσεις, σχολεία και εφημερίδες. Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ίσως ο πιο αναγνωρισμένος Έλληνας ποιητής του 20ού αιώνα, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια και έζησε εκεί το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Πολλές ελληνικές οικογένειες έχουν ακόμη έναν παππού ή προπάππου με ιστορίες από την Αίγυπτο.

Αυτό το κοινό παρελθόν εξηγεί μεγάλο μέρος της έλξης. Για τον Έλληνα αναγνώστη ή θεατή, η αιγυπτιακή μυθολογία δεν μοιάζει εντελώς ξένη. Μοιάζει με γειτονικό κλάδο της ίδιας οικογένειας, αρκετά οικείο για να τον αναγνωρίζεις και αρκετά εξωτικό για να συνεχίζει να συναρπάζει.

Η Αίγυπτος στη μεγάλη οθόνη

Το Χόλιγουντ τροφοδοτεί αυτή τη γοητεία εδώ και δεκαετίες, και το ελληνικό κοινό ανταποκρίνεται σταθερά.

Cleopatra (1963): παραμένει το κορυφαίο έπος του είδους, με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ στον ρόλο της τελευταίας βασίλισσας των Πτολεμαίων. Για τους Έλληνες υπάρχει και κάτι παραπάνω: η Κλεοπάτρα είχε μακεδονική ελληνική καταγωγή, και η ιστορία της βρίσκεται ακριβώς στο σταυροδρόμι των δύο πολιτισμών.

The Mummy (1999): μετέτρεψε την αιγυπτιολογία σε γρήγορη, αστεία περιπέτεια και δημιούργησε μια ολόκληρη γενιά θαυμαστών των κατάρων, των σκαραβαίων και των χαμένων πόλεων. Ο συνδυασμός τρόμου και χιούμορ τραβά θεατές στις πλατφόρμες streaming μέχρι σήμερα.

Gods of Egypt (2016): επένδυσε ολοκληρωτικά στην ίδια τη μυθολογία, με γιγάντιους θεούς, την ηλιακή βάρκα του Ρα και τη μάχη ανάμεσα στον Ώρο και τον Σηθ. Οι κριτικοί δεν ήταν επιεικείς, όμως η ταινία έδειξε πόσο εντυπωσιακό μπορεί να είναι το αιγυπτιακό πάνθεο στην οθόνη.

Moon Knight (2022): έφερε τον Κονσού, την Ταουέρετ και την αιγυπτιακή μεταθανάτια ζωή στη γενιά του streaming, αποδεικνύοντας ότι οι θεοί του Νείλου λειτουργούν εξίσου καλά σε ένα σύγχρονο σύμπαν υπερηρώων.

Η Αίγυπτος στα βιντεοπαιχνίδια

Το gaming ίσως είναι ο χώρος όπου η αγάπη αυτή είναι πιο έντονη, και αρκετοί από τους μεγαλύτερους τίτλους συνδέονται άμεσα με την ελληνική ιστορία.

Assassin's Creed Origins (2017): διαδραματίζεται στην Αίγυπτο των Πτολεμαίων και είναι σχεδόν τέλειο παράδειγμα. Οι παίκτες εξερευνούν την Αλεξάνδρεια, τη Μέμφιδα και το οροπέδιο της Γκίζας, συναντούν την Κλεοπάτρα και κινούνται σε έναν κόσμο όπου ελληνικός και αιγυπτιακός πολιτισμός ζουν δίπλα δίπλα. Η λειτουργία Discovery Tour χρησιμοποιείται μάλιστα και ως εκπαιδευτικό εργαλείο.

Age of Mythology (2002, σε remaster ως Age of Mythology: Retold το 2024): επιτρέπει στους παίκτες να διαλέξουν ανάμεσα σε Έλληνες, Αιγυπτίους και Σκανδιναβούς, καθένας με τους δικούς του θεούς και μυθικές μονάδες. Πολλοί Έλληνες έμαθαν τη διαφορά ανάμεσα στον Ρα, την Ίσιδα και τον Σηθ καλώντας τους στη μάχη.

Pharaoh: A New Era (2023): αναβίωσε το κλασικό παιχνίδι οικοδόμησης πόλεων, όπου ο παίκτης χτίζει πυραμίδες, διαχειρίζεται τις πλημμύρες του Νείλου και κρατά τους θεούς ευχαριστημένους.

Η Αίγυπτος στην online ψυχαγωγία

Η ίδια εικονογραφία έχει γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα θέματα στα online φρουτάκια και τα παιχνίδια καζίνο. Πυραμίδες, χρυσοί σκαραβαίοι, το Μάτι του Ώρου και ο Άνουβις με το κεφάλι τσακαλιού βρίσκονται πίσω από μερικούς από τους πιο γνωστούς τίτλους της τελευταίας δεκαετίας, όπως τα Book of Dead και Legacy of Dead της Play'n GO και το διαχρονικό Book of Ra της Novomatic. Η έλξη είναι ίδια με των ταινιών και των παιχνιδιών: μυστήριο, θησαυροί και ένας ήρωας που εξερευνά έναν χαμένο τάφο.

Το Rarawin Casino είναι μία από τις νεότερες πλατφόρμες με τέτοιο περιεχόμενο. Ο κατάλογός του, που διαφημίζεται με πάνω από 11.000 παιχνίδια, περιλαμβάνει παρόχους όπως Play'n GO, Pragmatic Play και Novomatic, που βρίσκονται πίσω από πολλά από τα πιο δημοφιλή φρουτάκια με αιγυπτιακό θέμα, και ο ιστότοπος διαθέτει ελληνικό περιβάλλον. Οι αναγνώστες πρέπει όμως να γνωρίζουν το νομικό του καθεστώς. Σύμφωνα με καταχωρίσεις τρίτων, το Rarawin λειτουργεί με άδεια Anjouan και δεν εμφανίζεται στο μητρώο της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), επομένως δεν αποτελεί νόμιμη επιλογή για παίκτες που βρίσκονται στην Ελλάδα. Όσοι Έλληνες παίκτες θέλουν φρουτάκια με αιγυπτιακό θέμα θα βρουν τίτλους όπως το Book of Dead σε ιστότοπους με άδεια ΕΕΕΠ και domain .gr, που προσφέρουν ελληνική φορολογική διαχείριση, όρια κατάθεσης και επίλυση διαφορών.

Γιατί η γοητεία δεν σβήνει

Τελικά, οι Έλληνες αγαπούν την αιγυπτιακή μυθολογία για τον ίδιο λόγο που αγαπούν τη δική τους. Και οι δύο είναι γεμάτες θεούς με ανθρώπινα ελαττώματα, ταξίδια στον κάτω κόσμο και ιστορίες για το τι επιβιώνει μετά τον θάνατο. Η διαφορά είναι ότι η Αίγυπτος προσθέτει πυραμίδες, ιερογλυφικά και την αίσθηση ενός παλαιότερου, βαθύτερου μυστηρίου που ακόμη και οι αρχαίοι Έλληνες έβρισκαν ακαταμάχητο. Είτε φτάνει μέσα από μια ταινία, ένα παιχνίδι ή ένα βιβλίο ιστορίας, αυτό το μυστήριο δεν δείχνει σημάδια να χάνει τη δύναμή του.

Μόνο για άτομα άνω των 18 ετών. Ο τζόγος ενέχει κινδύνους. Αν ο τζόγος πάψει να είναι διασκέδαση, η γραμμή 1114 του ΚΕΘΕΑ προσφέρει δωρεάν και ανώνυμη υποστήριξη.